تبلیغات
موزه مردم شناسی دزفول ( حمام تاریخی کرناسیون دزفول ) - مطالب ابر موزه مردم شناسی دزفول
موزه مردم شناسی دزفول ( حمام تاریخی کرناسیون دزفول )
Iran Khuzestan Dezful Museum

مرتبه
تاریخ : دوشنبه 4 خرداد 1394
یکی از مشاغل سنتی دزفول دلوری و خراطی می باشد. خراطی شیوه ای ازتولید محصولات چوبی است کی طی آن توسط ابزار و وسایل مختلف و عمدتا به وسیله دستگاه خراطی اشیایی نظیر قلیان و گهواره و پایه آباژور و ظروف مختلف ساخته و پرداخته می شود. خراطی ساختن اشیا از چوب است که سابقه بسیار طولانی دارد.بقایایی نقش برجسته کاخ داریوش در تخت جمشید نشان می دهد که تخت و چهار پایه و عود سوز آن به شیوه خراطی تهییه شده است. شاردن جهانگرد فرانسوی نیز تحت تاثیر مهارت خراطان ایرانی قرار گرفته و سخن گفته است.حرفه خراطی از هنرهای مکانیکی است که ایرانیان توانسته اند از آن به خوبی بهره برداری کنند.هنر خراطی به طور معمول در مناطقی از کشور که چوب در آنجا بیشتر یافت می شود رایج است در هنر خراطی اشیا به صورت متقارن ساخته میشوند.خراطان هنرمند معمولا از چوب های نرم واندکی مرطوب برای این کار استفاده میکنند هنر خراطی از تراش و شکل بخشیدن به چوب در اثرحرکت دورانی دستگاه خراطی بر روی چوب شکل می گیرد. در دزفول قدیم برای ساختن ابزار کشاورزی از هنر دلوری که در اصل نوعی خراطی است استفاده میشد .دلوران وسایلی مانند خویش و دسته بیل و دسته داس و جهاز حیوانات را تولید مینمودند.
منبع: کتابچه راهنمایان موزه کرناسیون دزفول (سارا افشار و سامان پورفلاطون)

2

Iran Khuzestan Dezful Museum



طبقه بندی: مشاغل موزه، 
برچسب ها: دلوری، خراطی، مشاغل سنتی دزفول، موزه مردم شناسی دزفول، موزه کرناسیون دزفول، حمام موزه کرناسیون، dezful museum،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : شنبه 12 اردیبهشت 1394
کلاه مالی یکی از مشاغل سنتی شهر دزفول بوده است.کلاه مالی به معنای درست کردن کلاه‌ها از پشم حیوانات (معمولاً گوسفند) است. برای درست کردن اینگونه کلاه‌ها در ابتدا می‌بایست پشم گوسفندان حلاجی شده باشد. ماده اولی این کلاه‌ها معمولاً از پشم گوسفندان است البته گاهی کلاه‌های کرکی هم به اینگونه تولید می‌شود که به علت قیمت بالای کرک تولید اینگونه کلاه‌ها مقرون به صرفه نیست.به طور تقریبی برای هر کلاه کلفت ۲۰ مثقال و برای کلاه‌های نازکتر ۱۵ مثقال پشم گوسفند مورد نیاز است.
 پس از مرحله حلاجی پشم گوسفندان بایستی پشم حلاجی شده را با آب صابون ورز داد و سپس پشم ورز داده شده وارد مرحله اِنگاره گرفتن می‌شود. برای قالب گرفتن کلاه‌ها ابتدا بایستی اجاقی برای این کار گرم شده باشد و پس از سفت شدن پشم ورز داده شده پشم سفت شده را شروع به مالیدن می‌کنند.پس از شکل گرفتن کلاه نوبت به قالب گرفتن آن می‌رسد. برای این کار پنج نوع قالب مختلف وجود دارد که بنا به اندازه و نیاز قالب مورد نظر انتخاب می‌شود کلاه قالب گرفته می‌شود. پس از مرحله قالب گیری کلاه نوبت به رنگ آمیزی آن می‌رسد. رنگهای مورد استفاده در شغل کلاه مالی معمولاً از انواع رنگهای گیاهی است از جمله پوست انار و زاج. پس از رنگ آمیزی کلاه مجدداً می‌بایست کلاه قالب زده و تمیز شود و کلاه آماده فروش می‌شود.
مبع:کتابچه راهنمایان موزه کرناسیون دزفول(سارا افشار و سامان پورفلاطون)
عکس: نجمه نوری

 
3

Iran Khuzestan Dezful Museum



طبقه بندی: مشاغل موزه، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، حمام موزه کرناسیون دزفول، موزه مردم شناسی دزفول، کلاه مالی، کلاه نمدی،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : یکشنبه 6 اردیبهشت 1394
یکی از مشاغل بسیار سنتی دزفول شغل جاجیم بافی بوده است .جاجیم گونه‌ای زیرانداز دورویه است. جاجیم دست‌بافی است از پارچه کلفت شبیه به پِلاس که از پلاس نازک‌تر است و آن را از نخ‌های رنگین و ظریف پشمی یا پنبه‌ای یا آمیزه‌ای از این دو می‌بافند. جاجیم‌ها پرز ندارند و می‌توان از هر دو روی آن استفاده کرد. کوچ‌گردان از آن بهره زیادی می‌گیرند و کاربرد آن به عنوان روانداز و محافظ سرما است. جاجیم مناسب‌ترین چیزی بود که در قدیم روی کرسی می‌انداختند، جاجیم ‎ با ترکیبی از رنگ‌های و نقوش لوزی داخل الوان راه راه آن در ده و شهر از همه مشهور بود با متروک شدن کرسی زغالی بافت و مصرف جاجیم در شهرها و حتی در شهرستان‌های دور و نزدیک نیز به فراموشی می‌رفت ولی روستائیان طبق عادت قدیمی مناسب‌ترین روانداز کرسی زمستانی را رها نساخته‌اند و پیر زن‌های دهاتی همچنان جاجیم خودشان را در زمستان و تابستان در فضای باز اطراف خانه و میدان ده و یا هر مکانی که امکان داشته باشد دراز می‌کنند و سه‌پایه مخصوص آنرا بر پا می‌دارند و جاجیم می‌بافند.
بافت جاجیم در اکثر قریب باتفاق دهات و مناطق روستائی ایران مرسوم است تنها تفاوت جاجیم، ترکیب رنگ و ظرافت نخ و نقوشی است که روی آن ایجاد می‌کنند جاجیم‌بافی به عنوان یکی از صنایع دستی در ایران رایج در بعضی استان‌ها از جمله خوزستان، آذربایجان شرقی، اردبیل،کرمانشاه، کردستان، همدان، لرستان و فارس است که از دیرباز بین خانواده‌های روستایی و عشایر رواج داشته‌است. جاجیم به عنوان زیرانداز استفاده می‌شود وهم‌چنین هنگام کوچ عشایر برای بسته‌بندی و جابه‌جایی اسباب و لوازم. گاهی نیز به‌عنوان بالاپوش گرم مورد استفاده قرار می‌گیرد. حتی در بین برخی از خانواده‌های روستایی جاجیم را به‌عنوان چشم‌روشنی و جهیزیه نوعروسان هدیه می‌دهند و به‌عنوان یادگاری ارزنده سال‌ها در خانوارها باقی می‌ماند.مواد اولیه جاجیم پشم است و بافت آن شبیه گلیم است، با این تفاوت که جاجیم در چهار تخته بافته می‌شود و پس از بافتن به هم متصل و دوخته می‌شود. در منطقه اورامان و ثلاث باباجانی زنان جاجیم‌هایی را با نقوش متنوع و جنس مرغوب می‌بافند که در نوع خود کم‌نظیر است.

منبع: کتابچه راهنمایان موزه کرناسیون دزفول(سارا افشار و سامان پورفلاطون)
عکس : نجمه نوری

4

Iran Khuzestan Dezful Museum



طبقه بندی: مشاغل موزه، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، جاجیم بافی، مشاغل سنتی دزفول، موزه کرناسیون دزفول، موزه مردم شناسی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : پنجشنبه 3 اردیبهشت 1394
یکی دیگر از مشاغل سنتی و بسیار قدیمی دزفول مسگری بوده است. اشیا و ظروف مسی دست ساز از زمانهای دور در موزه‌ها قابل مشاهده هستند.پیشینه مسگری در ایران حداقل به پنج هزار سال پیش می‌رسد و به ظن غالب اولین فلز مکشوفه بدست انسان همین فلز مس بوده و اولین فلزکاران نیز ایرانیان بوده‌اند. صنعت مسگری در کرمان، اصفهان و کاشان، دزفول و شاید شهرهای دیگر ایران در دوران اسلامی و تا به امروز از رونق و شکوفایی برخوردار بوده به گونه‌ای که در اغلب این شهرها یکی از بازارها با عنوان بازار مسگرها به صاحبان این هنر – صنعت اختصاص داشت. در بازار مسگرهای این شهرها ده‌ها مسگر به قوت بازو و ضرب چکش خود، انواع ظروف، وسایل و اشیا» مسین را می‌ساختند. امروزه در این بازارها هنوز اثاری از این هنر یافت می‌شود.
کشف دو کوره ذوب فلز در محوطه سه هزار ساله «اسپیدژ» در سیستان و بلوچستان نشان داد که مردم اسپیدژ، پیش از تاریخ به هنر مسگری و فلزکاری مسلط بوده‌اند.در آن دوران ابتدا استاد کار شمش مس را گداخته و قطعات مس را به ورق مس تبدیل میکرد. برای این منظور وی کوره یا بوته ای که شبیه به بوته ریخته گری بود به کار میبرد و بوته ها را با انبر کج ویژه از کوره خارج میکرد و فلز گداخته را در قالبهای شمش (ریجه) میریخت.کار اصلی او آن بود که شمش را بکوبد و به ورق تبدیل کند این کار چکش زدن یا چکش کاری با کمک یک یا دو نفر چکش کار در دو مرحله کاملا متمایز انجام میشد. یعنی نخست فلز را با چکش کف تخت میکوبیدند یا به اصطلاح خودشان وا میچیدند و بعد با چکش چهار سو آن را صاف میکردند در این هنگام فلز دیگر چکش خور نبود و باید تاب دیده میگردید. که این کار را با حرارت دادن مجدد فلز انجام میدادند. این فرایند ادامه مییافت تا اینکه اندازه صحیح و ضخامت مورد نیاز به دست میآمد. گدازنده مس هدفش این بود که تا آنجا که ممکن بود فلز را مطابق شکلی که مورد احتیاج مسگر است تهیه کند.
منبع: کتابچه راهنمایان موزه کرناسیون (سارا افشار و سامان پورفلاطون)
عکس: نجمه نوری

5

Iran Khuzestan Dezful Museum



طبقه بندی: مشاغل موزه، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، موزه مردم شناسی دزفول، حمام موزه کرناسیون دزفول، مسگری، موزه کرناسیون دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 12 فروردین 1394
محله کرناسیون دزفول در ابتدا محل اسکان عشایری بوده است که از کوههای کرناس در شمال شهرستان دزفول به این منطقه کوچ می کرده اند که با گسترش شهر و توسعه شهرنشینی به محلی برای اسکان ثابت آنها مبدل گشته است و همین دلیلِ نامگذاری این محله میباشد .لازم به توضیح است تمامی محله های قدیمی دزفول دارای یک خانه بزرگ و اعیانی متعلق به خان آن محله ، حمام و مسجد بوده است که این محله نیز از این قاعده مستثنی نیست. .این حمام علاوه بر نام کرناسیون به نامهایی  همچون حمام نو یا حمام حاج نصیر موسوم است . نام معمار بنا استاد معزی است.
عکس و متن: محمد آذرکیش

خانه سنتی

Iran Khuzestan Dezful Museum



طبقه بندی: معرفی فضاها،  معماری موزه، 
برچسب ها: دزفول، کرناسیون، حمام موزه، موزه مردم شناسی دزفول، ایران، خوزستان، حمام تاریخی کرناسیون دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
آرشیو مطالب
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin